Żeby płacić podatki, niekoniecznie trzeba być przedsiębiorcą. Najpowszechniej­szym podatkiem jest bez wątpienia VAT, uiszczany przez każdego, kto kupuje towary lub ustugi. Jest on bowiem zawarty w ich cenie. Ale bardzo „popu­larną" daniną jest też podatek docho­dowy - płacą go osoby prowadzące działalność gospo­darczą, pracownicy, zleceniobiorcy, sportowcy, artyści, emeryci, renciści, a nawet bezrobotni na zasiłku i osoby utrzymujące się z alimentów.

Jak sama nazwa wskazuje, podatek dochodowy (tak zwany PIT) płacimy od do­chodu. Dochód kojarzy się nam najczęściej z otrzymanymi pieniędzmi. Ale dochodem może być też inna korzyść majątkowa, którą otrzymamy w zamian za wykonaną przez nas pracę lub za darmo. Dla potrzeb obliczenia podatku mówimy jednak o docho­dzie wtedy, gdy wystąpi nadwyż­ka przychodów nad kosztami ich uzyskania. Żeby dowiedzieć się, co to jest dochód, trzeba więc naj­pierw poznać pojęcie przycho­dów i kosztów podatkowych.

Co to jest przychód?

Przychody to nie tylko otrzyma­ne przez nas pieniądze, ale także tzw świadczenia w naturze (czyli np. otrzymane „za darmo” rzeczy) oraz inne nieodpłatne świadczenia (np. wykonane na naszą rzecz dar­mowe usługi). Jeśli otrzymamy coś, nie ponosząc w związku z tym żadnego wydatku (a nie jest to da­rowizna opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn), wówczas wartość takiego świadczenia dla celów podatkowych oblicza się według wartości rynkowej.

Na przykład, gdy ktoś, nie będąc członkiem najbliższej rodziny, za darmo udostępni nam mieszkanie, wtedy przychód ustala się w wyso­kości czynszu, jaki płacilibyśmy w razie zawarcia umowy najmu. Gdy pracodawca wynagrodzi nas dodatkowo dodając do wypłaty „premię” w postaci np. wyprodu­kowanej przez siebie pary butów, to wartość tych butów - według ich ceny rynkowej - będzie dla nas przychodem z pracy.

Istnieją też takie przychody, od których nie płaci się podatku do­chodowego. Najczęściej dlatego, że są one objęte... innym podatkiem. Dotyczy to np. spadków i darowizn (objętych odpowiednio podatkiem od spadków i darowizn), czy przy­chodów z działalności rolniczej (rolnicy płacą

podatek rolny).

Prześwietlamy przychody

Skoro już wiemy, że podatek do­chodowy płacimy od dochodów osiągniętych z różnych źródeł, przyjrzymy się bliżej, co mieści się w poszczególnych źródłach przychodów (poza działalnością gospodarczą i przychodami z pra­cy, które omawiamy odrębnie).

Do przychodów z działalności wy­konywanej osobiście zalicza się m.in.:

• działalność artystyczną, lite­racką, naukową, trenerską, oświatową, publicystyczną (oczywiście wykonywaną poza umową o pracę i poza działalnością gospodarczą),
• uprawianie sportu,
• udział w konkursach z dzie­dziny nauki, kultury, sztuki, dziennikarstwa,
• pełnienie obowiązków spo­łecznych lub obywatelskich (jak np. mandat radnego, posła, senatora lub funkcja sołtysa),
• uczestniczenie w radach nadzorczych, zarządach, komisjach m.in. spółdzielni, spółek z o.o. lub akcyjnych, stowarzyszeń, fundacji,
• działalność płatników, inkasentów, syndyków, biegłych sądowych.