Przedsiębiorstwa „Spin-off”
Grzegorz Sroślak
Przedsiębiorstwo „spin-off”, zgodnie z swoją definicją, to nowo-powstające przedsiębiorstwo, założone przez co najmniej jednego pracownika instytucji naukowej lub badawczej w stopniu naukowym co najmniej doktora. Przedsiębiorstwo „spin-off” może także zostać założone przez studenta lub absolwenta w celu komercyjnego wykorzystania nowoczesnych rozwiązań z zakresu wiedzy lub technologii. Wykorzystanie to przybiera najczęściej postać struktury uzależnionej organizacyjnie, formalno-prawnie lub finansowo od instytucji (najczęściej uczelni) macierzystej. Ponieważ tworzone są we współpracy z uczelnią, stąd nazywane są spółkami odpryskowymi (z ang. spółki spin-off). Typowa spółka spin-off to taka, której produkty stworzono na bazie innowacyjnej (najczęściej ochronionej) technologii lub wynalazku. W spółkach takich udziały posiadają naukowiec/naukowcy z uczelni oraz sama uczelnia, za pośrednictwem wyodrębnionego podmiotu Bardzo często jednak spółkami spin-off nazywa się również te działalności biznesowe, które wykorzystują istniejący na uczelni potencjał intelektualny: wiedzę ekspercką, umiejętność obsługi aparatury, odkrycia i udoskonalenia lub unikatową aparaturę. Z racji, iż ogromna większość takich spin-off'ów działa w sektorze usług, można je nazwać spółkami usługowymi.
Zasadniczą rolę w kształtowaniu i funkcjonowaniu przedsiębiorstwa „spin-off” odgrywa tzw. „uporządkowany status prawny innowacji”, będącej zasadniczą wartością przekazywanych technologii, jak również transparentne procedury ochrony praw patentowych oraz przestrzegania prawnie uregulowanych zasad działalności komercyjnej.
Dobrym przykładem zastosowania w praktyce tego rodzaju rozwiązań organizacyjno-prawno-finansowych jest działalność Centrum Innowacji Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przy jego tworzeniu i w trakcie późniejszej działalności korzystano z doświadczeń europejskich i amerykańskich uczelni. W oparciu o te doświadczenia, i we współpracy z pracownikami naukowymi Instytutu Prawa Własności Intelektualnej UJ, powstały rozwiązania, tworzące podstawy polityki Uniwersytetu Jagiellońskiego w zakresie promowania rozwoju naukowo – technologicznego i w zakresie ochrony praw własności dóbr intelektualnych. Do zasadniczych kierunków działań CITTRU zaliczyć można:
1. udzielanie licencji (wyłącznej lub niewyłącznej) innemu podmiotowi,
2. sprzedaż wynalazku / technologii innemu podmiotowi,
3. założenie działalności gospodarczej, która będzie samodzielnie sprzedawała produkty lub świadczyła usługi.
Ten trzeci kierunek działań daje podstawy do tworzenia firm akademickich – spółek spin-off. Tworzenie tego typu spółek uważane jest za jedną z najtrudniejszych, ale zarazem – w dalszej perspektywie – najbardziej dochodowych dróg komercjalizacji myśli naukowej. Wartość opracowanej technologii, która staje się podstawą stworzenia firmy jest o wiele większa niż sprzedaż samego pomysłu lub udzielenie licencji.
Skutkiem dotychczasowych działań w tym zakresie prowadzonych za pośrednictwem CITTRU i całego UJ jest istnienie i funkcjonowanie takich firm jak:
1. BioCentrum Sp. z o.o., założona przez prof. dr hab. Adam Dubina w 2004 roku, współpracująca z Wydziałem Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii. Profil firmy: Prowadzenie prac badawczo-rozwojowych w zakresie przeciwciał monoklonalnych, czynników wirulencji bakterii jako potencjalnych celów terapeutycznych oraz peptydów antybakteryjnych jako możliwych antybiotyków. Szczegółowa oferta znajduje się na stronie internetowej firmy BioCentrum.
2. Biospekt Badania i Edukacja; twórca: Piotr Zygmunt, rok założenia: 2006; współpracująca z Wydziałem Biologii i Nauk o Ziemi; Profil firmy: Analityka chemiczna (oznaczanie stężeń pierwiastków); Doradztwo dla oczyszczalni ścieków (oznaczenia mikrobiologiczne, szkolenia); Ekspertyzy i analizy mikologiczne (analizy zagrzybienia powietrza i budynków); Waloryzacja przyrodnicza terenu (w oparciu o mapowanie GIS); Prace badawczo-rozwojowe z dziedziny life-science.
3. MicroBioLab Sp. z o.o., Twórca: Magdalena Kulczycka, Rok założenia: 2007; współpracuje: Wydziałem Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii; Profil firmy: detekcja bakterii Legionella pneumophila w wodzie.
4. AquapacK Twórca: Katarzyna Hudzik, rok założenia: 2007; współpracuje z Wydziałem Chemii.
Przedsiębiorstwo „spin-off”, zgodnie z swoją definicją, to nowo-powstające przedsiębiorstwo, założone przez co najmniej jednego pracownika instytucji naukowej lub badawczej w stopniu naukowym co najmniej doktora. Przedsiębiorstwo „spin-off” może także zostać założone przez studenta lub absolwenta w celu komercyjnego wykorzystania nowoczesnych rozwiązań z zakresu wiedzy lub technologii. Wykorzystanie to przybiera najczęściej postać struktury uzależnionej organizacyjnie, formalno-prawnie lub finansowo od instytucji (najczęściej uczelni) macierzystej. Ponieważ tworzone są we współpracy z uczelnią, stąd nazywane są spółkami odpryskowymi (z ang. spółki spin-off). Typowa spółka spin-off to taka, której produkty stworzono na bazie innowacyjnej (najczęściej ochronionej) technologii lub wynalazku. W spółkach takich udziały posiadają naukowiec/naukowcy z uczelni oraz sama uczelnia, za pośrednictwem wyodrębnionego podmiotu Bardzo często jednak spółkami spin-off nazywa się również te działalności biznesowe, które wykorzystują istniejący na uczelni potencjał intelektualny: wiedzę ekspercką, umiejętność obsługi aparatury, odkrycia i udoskonalenia lub unikatową aparaturę. Z racji, iż ogromna większość takich spin-off'ów działa w sektorze usług, można je nazwać spółkami usługowymi.
Zasadniczą rolę w kształtowaniu i funkcjonowaniu przedsiębiorstwa „spin-off” odgrywa tzw. „uporządkowany status prawny innowacji”, będącej zasadniczą wartością przekazywanych technologii, jak również transparentne procedury ochrony praw patentowych oraz przestrzegania prawnie uregulowanych zasad działalności komercyjnej.
Dobrym przykładem zastosowania w praktyce tego rodzaju rozwiązań organizacyjno-prawno-finansowych jest działalność Centrum Innowacji Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przy jego tworzeniu i w trakcie późniejszej działalności korzystano z doświadczeń europejskich i amerykańskich uczelni. W oparciu o te doświadczenia, i we współpracy z pracownikami naukowymi Instytutu Prawa Własności Intelektualnej UJ, powstały rozwiązania, tworzące podstawy polityki Uniwersytetu Jagiellońskiego w zakresie promowania rozwoju naukowo – technologicznego i w zakresie ochrony praw własności dóbr intelektualnych. Do zasadniczych kierunków działań CITTRU zaliczyć można:
1. udzielanie licencji (wyłącznej lub niewyłącznej) innemu podmiotowi,
2. sprzedaż wynalazku / technologii innemu podmiotowi,
3. założenie działalności gospodarczej, która będzie samodzielnie sprzedawała produkty lub świadczyła usługi.
Ten trzeci kierunek działań daje podstawy do tworzenia firm akademickich – spółek spin-off. Tworzenie tego typu spółek uważane jest za jedną z najtrudniejszych, ale zarazem – w dalszej perspektywie – najbardziej dochodowych dróg komercjalizacji myśli naukowej. Wartość opracowanej technologii, która staje się podstawą stworzenia firmy jest o wiele większa niż sprzedaż samego pomysłu lub udzielenie licencji.
Skutkiem dotychczasowych działań w tym zakresie prowadzonych za pośrednictwem CITTRU i całego UJ jest istnienie i funkcjonowanie takich firm jak:
1. BioCentrum Sp. z o.o., założona przez prof. dr hab. Adam Dubina w 2004 roku, współpracująca z Wydziałem Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii. Profil firmy: Prowadzenie prac badawczo-rozwojowych w zakresie przeciwciał monoklonalnych, czynników wirulencji bakterii jako potencjalnych celów terapeutycznych oraz peptydów antybakteryjnych jako możliwych antybiotyków. Szczegółowa oferta znajduje się na stronie internetowej firmy BioCentrum.
2. Biospekt Badania i Edukacja; twórca: Piotr Zygmunt, rok założenia: 2006; współpracująca z Wydziałem Biologii i Nauk o Ziemi; Profil firmy: Analityka chemiczna (oznaczanie stężeń pierwiastków); Doradztwo dla oczyszczalni ścieków (oznaczenia mikrobiologiczne, szkolenia); Ekspertyzy i analizy mikologiczne (analizy zagrzybienia powietrza i budynków); Waloryzacja przyrodnicza terenu (w oparciu o mapowanie GIS); Prace badawczo-rozwojowe z dziedziny life-science.
3. MicroBioLab Sp. z o.o., Twórca: Magdalena Kulczycka, Rok założenia: 2007; współpracuje: Wydziałem Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii; Profil firmy: detekcja bakterii Legionella pneumophila w wodzie.
4. AquapacK Twórca: Katarzyna Hudzik, rok założenia: 2007; współpracuje z Wydziałem Chemii.
